Jan Hut

De afgelopen jaren is er op allerlei fronten een sterke centralisatie ingevoerd: gezondheidszorg, KPN, banken en vervoer. Overal sloten kleine lokale vestigingen en ontstonden grote hoofkantoren. Organisaties worden bestuurd door managers, vaak op basis van cijfers. Vaak met als doel de bedrijfsvoering efficienter te maken. Dit heeft in veel gevallen ook tot gevolg gehad dat men boven in de organisatie geen binding meer heeft met de uitvoering. Manager is een beroep geworden en je kunt manager zijn in de zorg, op een scheepswerf of bij eeen supermarktketen. De management sturing gebeurt door middel van een Business Balance Score Card. En vaak wordt de uitvoering ook centraal geregeld.

Dit heeft wel tot gevolg dat er een grote afstand is tussen centrale sturing en werkvloer. Terwijl juist op de werkvloer het eerst wordt onderkend als er iets mis gaat. Gaat het goed dan is het super efficient. Maar als er iets mis gaat is het leed vaak niet te overzien.

In maart 2008 hadden de spoorwegen te kampen met grote vertragingen terwijl ze juist hadden aangekondigd dat dat nooit weer zou gebeuren. Toen gevraagd werd naar de oorzaak was de reactie: er was de verkeerde sneeuw gevallen. Zo'n opmerking zou jaren ervoor waarschijnlijk niet gemaakt zijn. Toen waren er nog stationschefs en die wisten hoe te handelen bij sneeuwval. (welke sneeuw er ook viel)*

Iets dergelijks was er volgens mij afgelopen week aan de hand. Groningen had watersnood en met name de overlast in Tolberter Petten verbaasde me. Want hoger op (bij ons in Zevenhuizen) stond het water laag (misschien zelfs wel  lager dan normaal). Het had minstens nog 50 centimeter kunnen stijgen. Jaren geleden hadden we op sommige plaatsen duikers waar balkjes voorgezet konden worden om zo water te keren. Echter die duikers zijn vervangen, waterwegen zijn aangepast en sommige dukers zijn verkleind om zo doorstroming te vertragen. Er zijn met heel erg veel geld waterbergingen gemaakt rond het Leekstermeer. Er is heel erg  veel geinvesteerd in de Onlanden bij Peize. Ergens las ik dat het niet bracht wat men hoopte. Vroeger werd het water geregeld met lokaal bekende mensen. Nu werden kantoormensen ingezet. Natuurlijk erg betrokken en nobel. Toch kreeg ik een beetje het gevoel dat het ook een PR gehalte had. Mooi was het dat inwoners van Winschoten zelf constateerden dat een dijk zwak was.

In de gezondheidszorg liggen de huisartsen een beetje onder vuur. Terwijl die net als de perronchefs het best weten wat de lokale situatie is. Die kunnen het best inschatten wat de effecten zijn. Alle huisartsen kunnen grote aantallen mensen aan. Je moet er niet aan denken dat die mensen zich melden bij ziekenhuizen. Dat geeft een overstroming van patienten. 

Eigenlijk is het zo simpel terug naar gezond verstand. Ik heb tientallen dikke rapporten gevonden over waterhuishouding.Sommige erg uitgebreid met gevolgen voor waterkwaliteit, flora en fauna. Maar als het dan mis gaat blijven er vragen over. Want wie zegt me niet dat er dingen over het hoofd zijn gezien. De reacties van de bewoners uit de Tolberter Petten waren erg nuchter en in groot contrast met de aanpak.  Natuurlijk moeten de maatregelen genomen worden die genomen zijn. Daar kan je niet mee gokken. Maar misschien lagen de oorzaken wel ergens anders, bij het ontwerp. Want er is wel heel veel op de schop geweest de laatste jaren. De vraag is of het niet te veel vanuit een "centrale organisatie" is aangestuurd. Waren er wel stationschefs bij betrokken?

* Met dank aan Jaap Peters die kwam met de hulde aan de stationschefs.

Soms krijg ik een presentatie onder ogen die heel mooi verwoord waar ik al wat langer naar op zoek was. Op 5 en 6 december 2011 was de Innovatie Conferentie in Brussel. Eric Smidt van Google was daar en gaf een presentatie over Crowd Sourcing. Hoe bottom up te organiseren. Iets waar ik de laatste tijd ook mee bezig ben te promoten. (eigenlijk al veel langer maar sinds de verkiezing van het leukste dorp promoot ik het met nog meer enthousiasme).

Het verhaal spreekt me erg aan want Eric heeft het over de boel omdraaien. In zijn ogen heeft Europa erg sterke kaarten in handen maar dan moet er wel echt iets veranderen. Mooi is zijn antwoord op de vraag van de commissaris Innovatie: Máire Geoghegan-Quinn hoe kan je de publieke sector innoveren? Eric pareert dat de publieke sector moeilijk te innoveren is. Ze moeten luisteren naar de burgers. Door middel van Cloud computing de burgers vragen en daar hun handelen door te laten beinvloeden. De boel omdraaien (niet denken voor burgers), Dat alleen al veroorzaakt innovatie. Het is dus niet te doen door de publieke sector zelf. (in de video na 32 minuten)

Dat komt me bekend voor. Laat het de mensen zelf doen  Ik bevind me dus in goed gezelschap.

Nu heb ik net een redelijk vervelende ervaring achter de rug doordat er bij ons in de gemeente een Ondernemersfonds is opgericht. Een stichting heeft dat handig door de politieke molen geloodst. Mijn inschatting is dat 75% van de ondernemers tegen is. Hoe kon het toch gebeuren? Omdat gemeente en politiek dachten dat het goed was voor de ondernemers. De meeste ondernemers denken daar anders over. Het heeft mijn vertrouwen in de politiek tot 0 doen naderen. 

Is er dan geen tegenbeweging in de gemeente? Nee eigenlijk niet. CDA, PvdA en VVD zitten al jaren op het pluche en de Wethouders eisen min of meer van raadsleden de voorstellen te volgen. Daarnaast heeft de gemeente Leek geen lokale partij. Op zich vreemd want landelijk stemmen 23% van de kiezers op een lokale politieke partij. (gemeente belangen, Gezond verstand, algemeent belang etc.). 

Hoog tijd dus voor gezond verstand Westerkwartier. (of een ander naam). Ben je het daar mee eens vul dan je naam in op onderstaand formulie en wie weet ontstaat er iets.

Hieronder is er de mogelijkheid je mening te geven voor een neiuwe politieke partij in het Westerkwartier.

Voor alle bezoekers aan mijn weblog: een heel gelukkig en gezond 2012. We hebben in dit schrikkeljaar jaar een dag extra. Dat is alvast mooi meegenomen. Op de eerste dag van het jaar is het goed gebruik om de wensen en verwachtingen uit te spreken. Bovenaan staat met afstand gezondheid en daarna dat alle positief gedachte zaken mogen uitkomen. De negatieve komen toch wel op ons pad.

Ja wat is er te verwachten van 2012? Allemaal een tandje terug, iets meer voor ons zelf zorgen en afbraak van centrale voorzieningen. Een nog transparantere wereld. Een wereld waar gezag een groter aanzien krijgt dan macht. Met als gevolg dat dictateuren het moeilijk krijgen en grote bedrijven ook beter moeten aangeven waarom ze zoveel geld uit de maatschappij mogen halen. (The licence to operate). Verder afbrokkelen van de invloed van de babyboom generatie. Met pensioen gaan op je 58e? Is bijna niet meer uit te leggen aan de jonge generaties die torenhoge schulden voor zich zien ontstaan.

Inmiddels heb ik meerdere collega's ergens zien werken die al met pensioen waren. Bij een bezinepomp of in een restaurant in de bediening, gewoon omdat ze zich nuttig willen maken. En ik ken voorbeelden van mensen die als vrachtauto chauffeur aan de slag zijn gegaan. Wat een enthousiasme en energie straalt daarvan af. In schril contrast daarmee stond een artikel dat ik las van iemand die met een luxe catamaran door de Middelandse zee aan het varen was. Hij was nog geen 60, met pensioen en erg aan het mopperen op al die zuideuropeanen die zo geprofiteerd hebben.   

Ergens zegt me dat 2012 dat verschil nog duidelijker maakt. Wat geeft iemand het recht om een heel groot stuk van de taart te nemen en er niets voor terug te doen? 

Ik verwacht dat 2012 het jaar wordt van nog meer transparantie.

Gelukkig 2012

Kerst 2011. Het einde van een heftig jaar. Het gaat economisch niet zo soepel meer. Ieder weldenkend mens weet en voelt al een poos dat er dingen gaan veranderen. Er is nu geen duidelijk moment zoals op 11 september 2001 maar het onbehagen is redelijk vergelijkbaar. 

Oude vertouwde mechanismes werken niet meer. Het mechanisme van schandelijk verrijken wordt in de Arabische Lente aangepakt met gevaar voor eigen leven. Het schandelijk verrijken in ons land wordt bestreden vanuit tentjes. Maar het ongenoegen is niet veel anders. De superrijken in de westerse wereld hebben misschien geen bloed aan de handen maar hebben wel soms een erg groot stuk van de taart gepakt. Ik las een artikel van iemand van mijn leeftijd die met een vertrek regeleling van 67 miljoen nu over de wereld zwerft. Zowaar ook een schooltje voor SOS kinderdorpen had gebouwd. Daarin zijn we dan wel weer gelijk. Maar wat gaf hem het recht om zo een groot stuk van de taart te pakken? Zelfs al het hem wordt aangeboden.

Er komen andere tijden. De eerste contouren worden zichtbaar. En waar begint dat? Natuurlijk daar waar alles begint, in het hier en nu. Mensen krijgen weer belangstelling voor elkaar en de eigen omgeving.  Niet meer dat noaberschap van vroeger. Dat waren andere tijden  Maar wel kleinschalig zorgen voor elkaar. Eigenlijk is dat ook nooit weg geweest. Dat gebeurt vaak het eerst daar waar het allemaal wat lastiger is. In kleine dorpen of arme buurten. Daar zijn de voorzieningen vaak op afstand. Ze zoeken een plaats waar ze dingen kunnen delen, samen iets koken of spelletjes voor de kinderen. Daar is geen glimmend Multifunctioneel centrum voor nodig maar een huiskamer of een eenvoudige kantine is ook genoeg.  

Voor mezelf was 2011 zeker een heftig jaar. Zakelijk moeten er keuzes gemaakt worden en natuurlijk was de verkiezing van "Het leukste dorp van Groningen" iets om niet te vergeten. Wat heb ik genoten van alles. De nominatie voor "Groninger van het Jaar" kwam totaal onverwachts. Ik heb behoorlijk lopen twijfelen of ik er wel goed aan deed mee te doen. Maar het gaat niet om mij. Ik besef me terdege dat ik symbool sta voor dorpen en hun inwoners  in Groningen. Het maakt me aan een kant bescheiden want wie ben ik om dat te mogen doen maar aan andere kant ook geweldig trots want dat is toch wel wat het bij iedereen heeft los gemaakt.

De toekomst ziet er minder rooskleurig uit in economisch perspectief. Maar de eerste contouren van de nieuwe samenleving geven me hoop op een betere toekomst. De twee boeken waar ik eerder over schreef "Dappere nieuwe Wereld" en "de Wereld breekt open" geven me dat vertrouwen en ik zie het ook om me heen. In de dorpen in Groningen (en ook erbuiten) is een proces aan de gang van zelfbewustzijn. Redeneren vanuit eigen kracht en aandacht voor elkaar.

Iemand reageerde recentelijk naar me met de woorden: Zoals wel vaker na een gesprek met jou heb ik de rest van de middag glunderend rondgelopen. Mooi zoals jij “lastige zaken” of problemen weet om te denken naar kansen. En niet vanuit armoede, integendeel!  Mooi om dat te lezen. Maar als dat zo is, is dat ook gelijk een opdracht voor me om dit nog lang en vaak te doen.

Kerst 2011. Onze kerstkaart is naar te weinig mensen gestuurd. Dus deel ik hem maar via deze weg. Onze beide kinderen zijn dit jaar uitgevlogen op weg naar hun eigen toekomst. We hebben ons eigen nestje in het centrum van het dorp. Daar stond om half 8 vanmorgen de muziekvereniging Concordia traditie getrouw Kerstliederen te spelen: "Ere zij God" en daarna "Stille Nacht". 

Pretige Feestdagen.

Vorige week kreeg ik een telefoontje van RTV Noord dat me in grote verlegenheid bracht. Ik ben genomineerd voor “Groninger van het Jaar”. Eerst dacht ik aan een 1 april grap en vervolgens was mijn eerste reactie “dit wil ik helemaal niet”.

Het schijnt dat ik een aantal voordrachten heb gekregen omdat men in mij een gemiddelde dorpsbewoner van Groningen ziet. Dit natuurlijk omdat ik ambassadeur was van Zevenhuizen bij de verkiezing van het leukste dorp Dorp waar we eerste werden. 

Beetje raar om daarom voor de titel genomineerd te zijn. Henk Spaan en Harry Vermeegen waren jaren geleden in het programma Pisa op zoek naar “de gewone man”. Die reed in een Kadett, maatje 42 en heeft een dochter en een zoon. Kijk, ik kom een eind: rij in een redelijk oude franse Katdett 307, heb maatje 41 en een zoon en een dochter.

Het wordt helemaal raar omdat ik overal verkondig dat we gewonnen hebben omdat er niemand echt de leiding had en dat het erg bottum up geregeld werd. Mijn grootste verdienste was dat ik op 27 mei ons dorp opgaf en vervolgens 8 mensen erover mailde. Daarna liep het vanzelf. Veel mensen deden veel meer dan ik.

Er waren heel veel mensen bij betrokken. Dat was niet uniek want in veel dorpen leefde het enorm. Het was bij ons een beetje een bijzonder traject omdat dingen als vanzelf liepen. In een eerdere blog schreef ik over een bio team. Veel kenmerken van een bio team herkende ik achteraf. Een van de kenmerken is
Zelf verantwoordelijkheid nemen
Teamleden vragen geen toestemming behalve waar het gaat om onderwerpen die verband houden met de instandhouding van de groep. In andere gevallen beslissen zij zelf met inzet van hun reputatie binnen de groep.
Het staat er zo mooi “de inzet van hun reputatie”. En zo voel ik het ook. Die dingen doen die ik altijd al doe, niks bijzonder.

De verkiezing van Groninger van het jaar is een mooie gelegenheid om mijn boodschap te brengen over der kracht van dorpen, de institutionele arrogantie van overheden, de mooie kanten van onze provincie. En natuurlijk de boodschap “Om dingen te organiseren met betrokkenen” en geen “vreemd volk van buiten” dingen laten voorschrijven. Ik vertel het verhaal met de titel Rijnlands Organiseren, toepassen van zelforgnisatie.

Logisch dat de streek die ik het beste ken, mij ook het dierbaarst is. Het dorp, het Westerkwartier en de Provincie Groningen. Ik mag mijn trots uiten en de boodschap verkondigen. Maar wel een beetje me de handrem er op, daarvoor ben ik te veel een echte Groninger.

En de verkiezing van “de Groninger van het jaar”? Ach ik doe wel mee maar heb nog steeds het gevoel dat ik in een quiz ben beland met als vraag: Wie hoort er in dit rijtje niet thuis? Het is wel een eer om genomineerd te zijn. En het is wel een hele rare verkiezing, het is kiezen uit appels en peren. Leuk, maar gelukkig is het 30 december weer achter de rug.
 

Soms krijg je boeken in handen die je tot nieuwe inzichten brengen of soms bevestigen ze iets wat je al langer hebt gevoeld. Vorige week kreeg ik een boek van Anita dat dat laatste tot gevolg had.

Regelmatig geef ik presentaties over goed functionerende groepen. Bij de verkiezing van het leukste dorp leek het wel of alles vanzelf ging. (wat natuulijk niet zo was, er is een hoop werk verzet.) Het ging op een natuurlijke manier. Ik heb legio voorbeelden hoe dat liep. Er was geen centrale sturing, geen werkgroep of masterplan. Kan dat eigenlijk wel? Ja want we hebben het meegemaakt.  

Het boek van Anita heet "De wereld breekt open" van Wim de Ridder. Leuk boek om te lezen en je wordt er gewoon een beetje blij van. Het gaat over de nieuwe wereld die er aan staat te komen (volgens Wim). Na de geweldige chaos waar we eerst nog doorheen moeten. Duidelijk wordt omschreven dat de overheid en maatschappelijke organisaties zich anders moeten gaan organiseren. Hij schetst het einde van het grootbedrijf. We gaan veel veel meer toe naar niet resultaatgerichte teams die het functioneren van het team centraal stellen. Klinkt wat vaag maar toen ik de regels lag waar die teams aan voldoen, viel er een hand vol kwartjes. Het begrip Bioteams werd werd geintroduceert door Ken Thompson en Robin Good. Ze legden het vast in het Bioteaming Manifesto. 

De regels waar een bioteam aan voldoet zijn de volgende :

1. Geen toezicht
De teamleden zijn getraind om zelf te beoordelen wat goed is voor de groep.
2. Kennis delen
De teamleden zoeken zelf naar potentiële kansen en bedreigingen en delen die informatie met elkaar.
3. Zelf verantwoordelijkheid nemen
Teamleden vragen geen toestemming behalve waar het gaat om onderwerpen die verband houden met de instandhouding van de groep. In andere gevallen beslissen zij zelf met inzet van hun reputatie binnen de groep.
4. Altijd beschikbaar
Teamleden zijn altijd, 24 uur per dag, zeven dagen in de week, bereikbaar om belangrijke berichten te ontvangen.
5. Symbiose
Teamleden vertrouwen externe en interne collega's volledig en verschaffen hen alle noodzakelijke informatie.
6. Zorg voor de groep
De teamleden hebben ook aandacht voor weak ties in de onderlinge relaties. 
7. Consistent gedrag
De teamleden ontwikkelen consistent autonoom gedrag waardoor reacties binnen de groep voorspelbaar zijn.
8. Win-win
Groepsleden vragen zich steeds af of ook anderen in de groep van hun handelen profiteren.
9. Genetische algoritmen
De groepsleden besteden weinig aandacht aan het analyseren van vraagstukken maar kiezen bij voorkeur voor het experimenteren met mogelijkheden om zodoende de beste oplossing te vinden.
10. Zelforganisatie
Het bioteam definieert zijn doelstellingen niet in termen van output maar als veranderingen die voor de mensen van het team moeten worden gerealiseerd.
11. Eenzijdig doorlaatbare membranen
Het team is toegankelijk voor mensen die energie brengen en houdt storende invloeden op afstand.
12. Groei
Bioteams kiezen niet voor maximale groei maar voor het gebruikmaken van de ‘natuurlijke’ mogelijkheden die zich aandienen.

Als ik deze regels loslaat op de aanpak van de verkiezing van het Leukst dorp dan sluiten ze heel mooi aan. Volgens de opstellers van het Manifesto moet het de basis zijn van iedere arbeidsorganisatie. Ik durf wel te beweren dat de regels gelden voor alle organisaties. 

Een paar van de regels zijn me uit het hart gegrepen. Alle reden om in een volgende bijdrage er eens een paar uit te lichten.

De afgelopen week was ik te gast bij Sensor Universe en mocht ik een presentatie houden bij het Open Innovatie Festival in Groningen (OIF050). Mijn presentatie ging over hoe je het leukste dorp van Groningen wordt. Misschien geen juiste titel. Want het ging over leiderschap en zelforganisatie, het Rijnlands organiseren. Er was niet veel belangstelling. Voor de workshops over hoe je slimmer met je mail kan omgaan en social media was veel meer belangstelling.

Maar eerst over Sensor Universe. Sensor Universe haalt de spelers rond sensortechnologie bij elkaar, organiseert en ondersteunt het innovatieproces. De achtste netwerkbijeenkomst kan een groot succes worden genoemd volgen de eigen site. De Commisarie van de Koningin in Drenthe Jacques Tichelaar erkende dat er door overheden ruim baan gegeven moet worden aan de andere partners. Hij had het over loslaten. En het grappige is dat hij het deed op een wijze alsof hij daarmee de opdracht aan de overheden gaf. Sterk aan de teugels trekkend. Zo kwam het bij mij over. Het leek wel of hij tegen zichzelf stond te praten.

Daarna een presentatie van Fons Trompenaars en daarna Martijn Aslander. Op een bepaalde manier ging het over dezelfde dingen. Fons heel erg over modellen hoog abstractie niveau en Martijn onnavolgbaar over hoe de maatschappij aan het kantelen is. “The man in the middle” is aan het verdwijnen. De tussenhandel is aan het verdwijnen. De voorbeelden zijn er genoeg, muziekindustrie, reisbureaus. Even doordenkend gaat de overheid er dus ook aan. Via belastingen wordt er geld opgehaald die met veel omhaal weer terug te krijgen is via subsidies. Laat het geld dus daar waar het nodig is. Ik denk dat Sensor Universe over 5 jaar niet meer bestaat. Hoe goed ze het ook zelf vinden dat ze het doen.

En dan het Open Innovatie Festival 050. 24 sessies van 1,5 uur door goede inleiders, een voorrecht dat ik ook iets mocht presenteren. Mijn verhaal gaat over loslaten. Geef de omgeving terug aan de inwoners. Er is ontzettend veel kennis buiten de overheid. Het OIF050 nodigt mensen van buiten uit die voor niet de overheid mogen bijpraten over onderwerpen die al tijden bekend zijn. Woensdag had ik een boeiende discussie met de overbuurvrouw over de toekomst van haar bedrijf, een meubel import bedrijf. Zij is beter op de hoogte van onwikkelingen in de maatschappij dan menig medewerker bij de overheid.

Mooi waren de vragen die ik kreeg over de aanpak van krimp. Hoe doe je dat nu? We stellen geld ter beschikking maar dat werkt niet. Precies goed gesteld. Er is geen oplossing voor te verzinnen. Die oplossing is er allang, bij de inwoners! The man in the middle (overheid) moet er gewoon afblijven. Het komt allemaal goed. Zoek naar de voorbeelden, identificeer de informele leiders en geef ze de ruimte. Maak van die leiders geen lijders door ze op te zadelen met overheids jargon. Probeer ze niet in structuren te drukken van overheidssteun met belachelijke voorwaarden. Geef ze de ruimte.

Hoe vind je die leiders? Dat is niet moeilijk, vraag maar eens in een dorp of wijk wie goed zicht hebben over hoe de hazen lopen. Al vrij snel komen namen boven drijven. Daarvan zijn er 2 typen, in Asterix termen: Abraracourcix die zich op een schild door het dorp laat voeren en Panoramix de Druide.
Panorama letterlijk: (Grieks: παν (pan) = alles, ?ραμα (horama) = schouwspel), en figuurlijk: alles zien, breed kijken. Misschien is hij wel de echte leider. Ook in iedere gemeenschap zijn deze typen te herkennen.

Deze week was het weer eens zover ik zat in een vergadering met een stuk of 20 deelnemers. 1 iemand was 60% van de tijd aan het woord en een aantal aanwezigen hebben niets ingebracht. De grootste bijdrage was dat ze niets hadden voor de rondvraag.

Ter afsluiting was er een hapje en wat te drinken en gelijk waren een aantal mensen weg. Grotendeels de mensen die ook niets vertelden tijdens de vergadering. De aanwezigen waren in dat laatse half uur 10 keer zo productief dan tijdens de hele vergadering. Gelukkig komt het niet meer zo vaak voor dat ik in dat soort vergaderingen zit. Maar toch hoor ik om me heen dat mensen nog hele dagen in vergadering door brengen. Ik hoop dat het effectiever is dan de vergadering van afgelopen week maar ik maak me weinig illusies.

Dit weekend zag ik een artikel over het oude werken. Dat werd afgesloten met de zinnen: De aanwezigheid op kantoor heeft dus veel “verborgen” voordelen. Werknemers willen “gewoon het type Jiskefetkantoor” heeft eerder onderzoek al uitgewezen.
Het was een pleidooi tegen het Nieuwe werken. Met stijgende verbazing las ik het. Totdat ik het blad dicht sloeg en zag dat ik aan het lezen was in het weekblad Facilitair. Dat verklaarde een hoop want er zijn heel veel leegstaande kantoorgebouwen en deze week hoorde ik dat zelfs bij kantoren die in gebruik zijn 40% leegstand is. Voorlopig heeft het nog geen enkel effect op de verhuur prijs hoorde ik laatst. Er is wel iets te regelen met inrichtingskosten maar er wordt vrij stevig vast gehouden aan de verhuurprijzen. Logisch dat dat blad geen warm pleitbezorger is van het Nieuwe Werken. Het blad had zelfs strips over hoe vervelend thuiswerken is. Met dikke letters stond eronder Nederlanders werken het liefst op kantoor.

Het is bijna nostalgisch zoals het kantoorwerk werd omschreven in het weekbald facilitair. Inclusief katoorhumor en samen koffie drinken. Ik moet wel heel ver terug in de tijd dat ik dat nog heb meegemaakt. Ergens in 1990 werkte ik op een afdeling waar dat nog gebruilkelijk was. En er rustte toen een verbod op het over het werk praten in de pauze. Daarna had ik functies waar er natuurlijk ook pauzes waren en voldoende koffie maar niet op vastgestelde momenten. Gewoon als het je uit kwam.

Nu ik zelfstandig ben is het het andere uiterste. Je hoort eigenlijk nergens bij. Ik heb heel veel contacten en sommige zijn warmer dan anderen en om eerlijk te zijn mis ik de collega’s ook wel. De kantoorhumor, het weg kunnen duiken in een grote organisatie. Even een paar dagen op de automatische piloot.
Als Zelfstandig Ondernemer is dat wat lastiger. Toch weet ik dat het kantoor van vroeger er ook niet meer is. Vaak zijn het kantoortuinen waar je ‘s morgen een plekje moet zoeken. ‘s Avonds laat je een leeg bureau achter die een volgende morgen waarschijnlijk bezet is door iemand anders.

Maar ik kom nu wel veel mensen tegen die ook zelfstandig zijn en bijna allemaal een passie hebben voor iets. Hoogst zelden een saaie dag. Ik hoef niet zo nodig een “Jiskefet kantoor” 

Er gebeurt de laatste tijd te veel om er allemaal over te bloggen. Het Plattelands Parlement, de nationale IT dagen, bijeenkomsten over Rijnlands organiseren en Lokale energie voorwaarts. Meer dan voldoende om over ieder onderwerp een blog te schrijven. Dat lukt allemaal niet meer dus zo nu en dan maar een samenvatting.

Deze keer onder de noemer bundeling. Want eigenlijk is er wel een rode draad in te ontdekken. Het gaat over bundelen van krachten. En het anders inrichten van de maatschappij. De overheid heeft het vaak over burgerparticipatie. Een verschrikkelijk fout woord wat mij betreft. Zeker als het gaat over het betrekken van burgers bij het maken van beleid. Net zoals de enquête van de provincie Groningen over het verbeteren van het klachten afhandelingsproces. Als slotvraag stond er letterlijk: “hebt u nog suggesties om de klachten te verbeteren”. Ik mag hopen dat ze bedoelden of ik nog suggesties had om de afhandeling van klachten te verbeteren. Maar het stond er echt.
Het gaat er wat mij betreft over het beter luisteren naar burgers, de signalen zijn er wel maar niemand is zo doof als hij die niet wil horen. Laatst sprak ik met een raadslid en die vond dat de burgers maar vaker moesten komen bij raadsvergaderingen. Om eerlijk te zijn adviseer ik dat niemand, ik ben er nog niet vandaan gekomen met het gevoel dat er serieus geluisterd wordt. Des meer mensen op de tribune des te breedsprakiger de politici. Dus doe de maatschappij een plezier en ga er niet naar toe. Krijgen we misschien een slagvaardiger overheid die op stap moet om meningen te horen. Nu horen ze alleen mensen die nog vertrouwen hebben in het systeem en ook die politieke wartaal spreken en dat is absoluut niet meer de meerderheid van de bevolking.

Het gaat dus over krachten bundeling. Bijvoorbeeld bundeling van mensen zie zich betrokken voelen bij de energie van de toekomst. Dat zijn zeker niet de mega centrales zoals ze nu gebouwd worden. De bundeling van krachten in dorpen en de bundeling van krachten van consumenten. Ik zag een prachtige presentatie op TED over collaborative consumtion.

Daar is de rode draad ook mooi te zien. Prachtige voorbeelden van hoe samengewerkt wordt op allerlei gebied. Het gaat over het gebruik van in plaats van het bezit. Het delen van bezittingen. De afgelopen week was ik bij een bijeenkomst over Lokale energie voorwaarts. Een mooie presentatie over Grunneger Power. Een initiatief om projecten te doen rond energie. Er is een krachtig team opgestaan ondersteund door een doetank (geen denktank) er wordt gewerkt aan een sluitende business case want zonder echte ondernemer wordt het geen succes volgens de spreker.

Mooi om het contrast te zien in Reduzum een dorpje in Friesland waar al sinds 1995 een grote Windturbine staat voor het dorp. Niks business case, gewoon krachten bundelen. Dit illustreert mooi het complexe vraagstuk waar we voorstaan. Natuurlijk iedereen ziet de mogelijkheden van vraagbundeling maar hoe gaan we dat financieren zeker als we dat zoals Rachel Botsman het voorspiegelt ook nog eens zoveel mogelijk met gesloten beurzen doen.Waar worden dan de mensen die het allemaal coördineren en besturen van betaald? Of is dat misschien maar een overbodige tussenlaag. Wat is dan de business case?

Volgens wikipedia is een business case een projectmanagement-term waarin de zakelijke afweging om een project of taak te beginnen beschreven wordt. In de business case worden de kosten tegen de baten afgewogen. Vaak wordt aan de hand van de business case besloten om wel of niet te starten en/of verder te gaan met een project. Bij grotere projecten zoals de Betuweroute worden vaak business cases gevraagd en gemaakt.

En daar zit het grote verschil. Al de akties die gaan over bundeling hebben het heel vaak niet alleen over kosten en baten maar hebben ook een ideologische inslag. What’s in in for me is dan niet de vraag maar meer: worden we er allemaal beter van ook op de lange duur? OK misschien gaat het ten koste van de dominante marktpartijen die schuiven hooguit aan om het proces te frustreren. Immers die partijen hebben wel wat te verliezen, en schermen vaak met kreten dat er geen garantie is over de uitkomst. Doemscenario’s worden geschetst. Maar volgens mij is het alleen maar uit gaan van  een skuitende business case een failliet model.