Mijn vader komt regelmatig voorbij in mijn verhalen. Bijzonder, want hij is al meer dan 45 jaar geleden overleden. Een paar weken geleden stond ik voor een zaal met zestig man te praten over gemeenschappen. Toen mijn verhaal klaar was, vroeg de dagvoorzitter: “Waar komt jouw drive vandaan?” Ik zei: “Mijn vader.” Zijn principe was simpel: als je een idee hebt, moet je ook bereid zijn het zelf uit te voeren.
Neem de lagere school waar hij in het bestuur zat. Elk jaar werd er een Sinterklaas ingehuurd. Mijn vader: “Dat moeten we toch zelf kunnen?” Niemand wilde. Waarop iemand zei: “Doe jij het?” En zo is mijn vader twintig jaar lang Sinterklaas geweest. Alle vier zijn kinderen hebben bij hem op schoot gezeten. Toen ik dat vertelde, begon ik te huilen in die zaal. Het zit diep.
En juist dat principe zie ik steeds minder om me heen.
Mensen die precies weten hoe het anders kan, maar zelf nooit de handen uit de mouwen steken. Dat begint al in ons onderwijs. Populaire studies: MBA, MER, bedrijfskunde, sociologie, psychologie, filosofie. Allemaal gericht op abstraheren, analyseren, presenteren en coördineren. Prachtig. Maar wie gaat het dan dóén?Veel mensen hebben nooit gereedschap in de handen gehad of klanten of cliënten / patiënten gesproken.
Zeker niet de mensen die het bedacht hebben. Die hebben status verworven, want analyseren en coördineren betaalt beter dan uitvoeren.
Als je er oog voor krijgt, zie je het overal.
- 15 jaar geleden: 100+ formulieren met handtekeningen opgehaald voor een initiatief. Achter me hoorde ik iemand zeggen: “Oh ja, die formulieren moeten nog ingevoerd worden. Hoe moeilijk kan dat zijn? Er is vast wel iemand voor te vinden.” Aan zo iemand heb je dus helemaal niets! Uiteindelijk deed iemand die nooit te beroerd is het gewoon. (Niet ik, deze keer.)
- Bestuurslid van een kleine stichting dat in het voorstelrondje zegt: “Ik ben bestuurslid en doe geen uitvoerend werk.” Eerlijk? Ik ben er klaar mee.
Want dit is de formule:
Je kunt niet uitvoeren, maar wel problemen benoemen en “oplossingen” bedenken in de vorm van nieuw beleid, nieuwe afdelingen, nieuwe regels, nieuwe subsidieprogramma’s. Gevolg: je creëert je eigen baan door de organisatie verder uit te breiden. De overheid en grote corporaties zijn hiervoor het perfecte biotoop. Waar kun je anders 80-90% van je tijd vergaderen, rapporten schrijven en projecten coördineren – en toch een vast contract, goed pensioen en status hebben?
Het rare is: concreet iets doen geeft directe voldoening. Een storing verhelpen, iemand verzorgen, een brand blussen. Maar dat werk is vaak vies, onzeker, laag in status en je krijgt geen likes op LinkedIn als vrijwilliger achter de bar in het dorpshuis – wel als je een powerpoint post over “inclusief vrijwilligerswerk”.
Dus zoeken we voor al dat “simpele” werk vrijwilligers. Maar wie wil werk uitvoeren dat door iemand anders is bedacht. (en vaak ook nog niet eens goed)
En dan verbazen we ons dat er een schreeuwend tekort is.
Ik trap er nog steeds in. Onlangs een conferentie Maatschappelijk Ondernemen – Practitioners Day. Joepie, dacht ik, eindelijk mensen die het écht doen. Ik ben zelf betrokken bij een stichting met een huiskamerproject en vier huurwoningen voor jongeren. Bij de conferentie een zaaltje van vijftig man: drie mensen die daadwerkelijk iets runden. De rest? Consultants, coördinatoren, onderzoekers. Om te janken.
Herken je jezelf als lid van de coördinerende klasse? Als jij beleid schrijft, trainingen geeft, subsidies coördineert, processen versnelt, diversiteit bevordert, inclusie monitort, participatie faciliteert – maar zelf nooit de handen uit de mouwen steekt voor het échte werk?
Besef dan dit:
- Je bent geen oplossing.
- Je bént het probleem dat je zegt op te lossen.
- Je leeft van formulieren, vergaderingen en overhead.
- Je meet succes in proces, niet in resultaat.
- Parasiteren op ellende is je verdienmodel.
Zolang wij beleefd blijven knikken, blijf jij eten. Zodra wij stoppen met knikken en beginnen met vragen – “Hoeveel uur heb jíj dit jaar zelf concreet geholpen?” – stort jouw wereld in.
Want zonder onze stilte, ons geld en onze goedkeuring ben je niks.
De keuze is simpel: Word doener. Of word overbodig.
De klok tikt. En ik knik niet meer.
Oh ja en wil je weten of je een kletser of doener bent? Doe de test!