Spring naar inhoud

Als ik naar de wereld kijkt door de bril van samenwerking en van onderop verbaas ik me vaak hoe plat de wereld is van vrije marktdenken, oneindige groei en aandeelhouderswaarde. Recentelijk was ik bij de presentatie van een commercieel glasvezelbedrijf aan een gemeente. De wethouder werd voorgelicht op een tenenkrommende manier.

Het werd een betoog waar ik me niet ik kan vinden. De markt die volgens de man van het bedrijf nu geen rendement meer eist van 16 of 17% maar inmiddels nemen ze ook “al” genoegen met 10%. En vervolgens werden alle registers opengetrokken om de wethouder te overtuigen dat een coöperatie toch maar gevaarlijk, niet betrouwbaar is en dat het maar zeer onzeker is of ze het wel allemaal kunnen. Uit het verleden kennen we dit gedrag van IBM of Microsoft. Het staat ook wel bekend als Fear Uncertainty and Doubt. Want je bent  “natuurlijk”beter af bij een groot bedrijf. Klein dat is allemaal onbetrouwbaar en onzeker.

Het zijn tekenen van stuiptrekkingen van een oude economie die gebaseerd is op machtsdenken en dat groot alleen maar goed is. Natuurlijk groot heeft ons veel gebracht. Microsoft heeft standaarden neergezet die inmiddels over de hele wereld worden gebruikt.  En als KPN nog steeds in 13 districten was verdeeld was het ook niet het bedrijf wat het nu is. Of als Ziggo bestond uit honderden kabelnetten was het ook niet in staat de kwaliteit te leveren die het nu doet.

Maar... Als Ziggo wat kleiner was had het niet zoveel problemen met klantenservice, kenden de medewerkers nog de lokale situatie en voelde je dat je geen nummer bent. En de tijd dat KPN echt iets voor de maatschappij deed is ook al lang achter ons.

Gelukkig mocht ik ook reageren en dat ging over trots op mijn regio, betrokken burgers, opkomen voor de kleinschaligheid. Het gaat me echt aan het hart dat onze mooie provincie zo door marktdenken wordt uitgemolken door grote bedrijven die alleen maar denken in winst. En geen oog hebben voor de burger of het kleinbedrijf.

Dat is juist waar coöperaties goed in zijn. Betrokkenheid, nabij en oog voor de klant. Niet de winst voorop stellen. In gewone taal communiceren. Want een gewone burger begrijpt vaak niets van al dat jargon.

Soms is het bijna niet meer te volgen wat er in commerciële bedrijven wordt uitgespookt. Zo zag ik laatst een bedrijf dat de winnaar was van de Healthy Urban Office Challenge Award en won daar € 22.550 mee. Hoe verzin je zoiets?

Morgen is het stemmen. Voor het eerst voor de gemeenteraad van de nieuwe gemeente Westerkwartier. De overheid die het dichtst bij ons staat. Ik ben benieuwd wat dat voor ons gaat worden. De gemeenten Leek, Marum, Grootegast en Zuidhorn worden één. Alleen Grootegast en Marum hadden een lokale partij en in de nieuwe gemeente doen nu 2 lokale partijen mee. Landelijk gezien stemt gemiddeld een kwart op een lokale partij. Dat wordt dus opschuiven voor de andere partijen. De laatste jaren waren de VVD in Leek en het CDA in Zuidhorn en Grootegast dominant. Ze kunnen alleen maar verliezen. Ooit las ik eens dat de kwaliteiten die je moet hebben om wethouder te worden tegelijkertijd ongeschikt maakt om wethouder te zijn. Je moet je kwalificeren ten opzicht van anderen. Ben je eenmaal wethouder dan wordt verwacht dat je tussen de mensen staat.

 

De medewerkers van de gemeenten gaan vanaf 1 december al naar een nieuwe plek. Het zal allemaal erg wennen worden. Even weer zoeken wie je nu weer moet hebben voor wat. Ik was erg blij met mijn nieuwe gemeente Zuidhorn. Met lede ogen zie ik mijn oude dorpsgenoten in Zevenhuizen worstelen met de gemeente Leek. Het MFC leek dichtbij maar is inmiddels weer achter de horizon lijkt het wel. Hoe het ook kan, merk ik nu binnen de gemeente Zuidhorn. Ik hoop dat in de nieuwe gemeente ook het elan van Zuidhorn ontstaat. Maar ik hou mijn hart een beetje vast want zoals zo vaak gaan veel goede dingen verloren in een reorganisatie.

 

Ik heb een aantal reorganisaties meegemaakt toen ik in loondienst was. Leuk is het niet, een poos onzekerheid. Je krijgt nieuwe collega’s en misschien nog belangrijker een nieuwe chef of manager zoals dat tegenwoordig heet. Dat kan je werkvreugde maken en breken. Ik heb een top 3 managers gehad die tot op de dag van vandaag een voorbeeld voor me zijn geweest. Maar ik heb ook een all time low meegemaakt. Managers die mensen tot wanhoop dreven, die medewerkers opbranden. Managers met een compleet gebrek aan empathie, die gingen voor eigen gewin. Of alleen voor het bedrijfsresultaat omdat er een bonus aan verbonden was.

 

Jaren geleden mocht ik In mijn loondienst periode 17 jaar zelf manager zijn. Een leerzame periode. Het was een zoektocht naar wat mijn stijl van leidinggeven was. Één ding is me heel goed bijgebleven. Het is maatwerk. Het is mensenwerk waarbij een ieder anders benaderd moet worden. De een wat afremmen een ander een steuntje in de rug.

 

Ik hoop dat alle medewerkers in de nieuwe gemeente een manager krijgen die het maximale uit de medewerkers weet te halen. Met voldoende aandacht voor de persoon en in een veilige uitdagende werkomgeving. Daar hebben we als inwoners van de nieuwe gemeente het allermeest aan.

1

In mijn blog zoek ik altijd een voorval wat ik meemaak om het vervolgens breder te trekken en dan weer terug te komen op het voorval. Dat lukt niet zo vaak maar soms is een voorval te leuk om te negeren.

Het laatste weekend was weer de Tocht om de Noord. Een wandeltocht door Groningen. Deze keer stond het in het teken van “de Ploeg” een stroming van Groningse schilders. Langs de route stonden veel mensen mooie vergezichten te schilderen. Sommige schilders geconcentreerd, anderen lieten de wandelaars mee schilderen. De wandelaars waren zo bezig met het thema schilderen dat ze niet de "grote ploegen" van landbouwers zagen die speciaal langs de route waren opgesteld. Anderen zagen juist een kudde met schapen die gedekt waren (dus een kleurrijke kont hadden) als iets wat de organisatie zo had geregeld. Die mooie kleuren waren aangebracht door de ram die relaxed in het land lag na gedane arbeid. Hij was te herkennen aan het tuig met het krijtblok.

Het was leuk om de wandelaars te vertellen van die kleuren en de bedoeling. Zodra de ram een schaap dekt krijgt dat schaap door het krijtblok een gekeurde kont. Voor de boer het teken dat als het goed is gegaan het schaap na 5 maanden (min 5 dagen) lammeren krijgt. De boer verwisselt het krijtblok na 17 dagen door een andere kleur en als er met het dekken iets mis is gegaan onderneemt de ram een nieuwe poging. Voor de boer het teken dat de lammeren 17 dagen later komen. In veel gevallen is het in één keer raak.

Eigenlijk is het in de politiek net zo. Heb je eenmaal kleur bekend, dan ben je niet meer interessant. Niet voor niets wordt er veel aandacht besteed aan de zwevende kiezer. In Amerika is dat tot kunst verheven. Mensen waarvan bekend is wat ze kiezen, worden genegeerd. Daar wordt geen energie meer in gestoken. Net zoals de ram rustig lag. De meeste ooien hadden een kleurtje na gedane arbeid.

De gemeenteraadsverkiezingen komen eraan. Ik krijg voor het eerst de kans om op een lokale partij te stemmen. Mijn hart ligt bij de regio en bij coöperatief handelen. Partijen die sterk de vrije markt nastreven hebben niet mijn voorkeur. Dat heeft ons misschien wel welvaart gebracht maar het heeft ook veel collectief goeds afgebroken. De afgelopen dagen ben ik ondergedompeld in het coöperatieve gedachtegoed. Daar ligt mijn voorkeur, nu nog even uit puzzelen welke partij dat het sterkst in het programma heeft staan. Kon je dat maar zien op de rug van de kandidaten. Of ruiken zoals de ram dat kan bij bronstige ooien. Ik ga toch maar eens naar een lijsttrekkersdebat, sfeer proeven (of toch ook een beetje ruiken.)

Een goede vriendin van ons, Mary Alice Arthur, reist de wereld over als story activist. Ze is er van overtuigd dat een ander verhaal een andere wereld kan brengen. Want we leven allemaal een verhaal wat ons is verteld. Door onze ouders, de kerk, de school of vrienden. En raar maar waar ik lees steeds meer dat we een ander verhaal nodig hebben. We leven in een land waar het verhaal van Liberalisme vaak wordt verteld. Het verhaal van vrijheid van meningsuiting, het geloof in een vrije markt met beperkte overheidsregulering.

 

Daarvoor waren we een land waar het verhaal van christendom werd geleefd. Daarvan zijn er nog veel voorbeelden waar te nemen. Nog heel veel mensen leven gelukkig dat verhaal. Maar hand over hand gaan landen over naar het verhaal van de vrije markt en vrijheid van de mens. Dat alles heeft ons heel veel goeds gebracht. Beter onderwijs, beter gezondheidszorg, minder oorlog en meer economische welvaart. Tegelijkertijd zijn er ook schaduwkanten zichtbaar. Die openheid en vrije markt zorgt ook voor handige Harrie’s die er dankbaar gebruik van maken. En door die handige Harrie’s ontstaan er bedrijven die er voor zorgen dat ze toepassingen verzinnen die mensen gaan gebruiken. Voor dat gebruik vragen ze een stukje informatie van gebruikers. Dat stukje informatie geeft die bedrijven de mogelijkheid mensen te verleiden tot de aankoop van producten en diensten. Of ze verslaafd te maken aan social media en zo nog meer informatie over zichzelf vrij te geven. Maar het geeft ook (sommige) overheden de mogelijkheid mensen op een bepaalde manier te laten gedragen. China gaat daar heel ver in. Verkeerde uitingen op social media ontneemt chinezen de mogelijkheid om ver te reizen bijvoorbeeld.

 

We leven bijna allemaal het verhaal wat ons wordt verteld door die grote bedrijven of overheden. Het blijkt dat onze vrije wil helemaal niet zo vrij is. We zijn door de eeuwen heen gevormd door wat we als mensen hebben meegemaakt. Er zijn 2 boeken die daar prachtig over vertellen, Homo Sapiens en Homo Deus van de schrijver Yuval Noah Harari.  Op meerder plaatsen noemt hij dat we een ander verhaal nodig hebben. Dat is precies waar Mary Alice haar passie zit. Het veranderen van de wereld door een ander verhaal. Van 10 tot 30 september gaan 50 storytellers uit de wereld van storytelling aan de slag met die uitdaging. Ben je benieuwd naar deze actie? Ga dan naar www.storythefuture.com

Het verhaal van storytelling is een boeiende. Uiteindelijk is verhalen vertellen zo oud als de mensheid. Voor we konden schrijven, konden we al verhalen overbrengen.  Vooral reizigers kwamen met verhalen over andere regio’s en andere volken. Reizigers kregen dan ook volop de gelegenheid hun verhaal te vertellen die ze vaak uit 2e hand hadden of van horen  en zeggen.

 

Inmiddels is er een soort tweedeling ontstaan. Storytelling vanuit de verteller en daarnaast verhalen die je leeft. Het eerste gaat over: hoe vertel ik een verhaal, weet ik mensen te boeien, emoties over te brengen? Het andere storytelling gaat over het verhaal wat iemand heeft beleefd of geleefd. Want we leven een verhaal. We leven het verhaal waar we mee zijn opgevoed, de verhalen vanuit de bijbel of de koran, verhalen van je ouders of verhalen van de school.

 

Je leeft de verhalen waarvan je denkt dat ze juist zijn. Tot je opeens een verhaal hoort wat je aan het denken zet. Opeens zie je stukjes op de plaats vallen. Het verhaal verandert, je bent niet meer zo overtuigd. Er zijn voorbeelden genoeg. Vroeger draaide zon om de aarde tot het opeens duidelijk werd dat we om de zon draaien. Er zijn mensen die geloven in de vrije markt en oneindige groei. Inmiddels is een grote groep mensen daar niet meer van overtuigd. Toch worden economen daar nog steeds in geschoold. (als ik het goed heb begrepen).

 

Storytelling kent ook een kant, die vanuit de luisteraar. Want wat is een storyteller zonder iemand die er naar luistert? De luisteraar die vragen stelt en probeert te doorgronden wat het verhaal achter het verhaal is. Is dit het verhaal van horen zeggen of is dit het verhaal wat geleefd is. Is dit een verhaal wat bedacht is door een slimme marketeer om ons laten verlangen naar een product. Herkennen we de boodschap van “koop mijn product of dienst”?  

Een week geleden was Marleen Stkker te gast in Zomergasten en ze schetste 2 typen mensen: “De werkelijkheidsmens neemt de wereld zoals die is en gaat daarin optimaliseren, soms heel creatief en idealistisch. De mogelijkheidsmens kan zich daarentegen een wereld voorstellen die nog niet zichtbaar is. Hij kan de schaduw zien van dat wat nog niet is gebouwd.” De mogelijkheidsmens is dus ook in staat het verhaal dat we leven aan te passen. Geloven in de organische wereld waar groei stopt. Het verhaal van de succesvolle meent waar we met elkaar de verantwoordelijkheid nemen. Het verhaal van de tagedie van de markt. De markt die alles kapot maar wat je lief is. Op die markt (van oneindige groei) is een gulden geen cent meer waard.