In mijn vorige blog schreef ik over de Veerman, die de brug probeert te slaan tussen de denkers in hun abstracte grotten en de doeners in de praktijk. Maar die taak wordt steeds zwaarder. De denkers hebben zich namelijk verschanst in wat de psychiater Iain McGilchrist een ‘linksbreinige dominantie’ noemt.
Volgens de theorie van McGilchrist is onze linkerhersenhelft dol op controle, statistieken, spreadsheets en starre stroomschema’s. Het is een prachtig instrument om de wereld mee op te knippen, maar het heeft één grote blinde vlek: het mist de nuchteree samenhang. De rechterhersenhelft bezit juist de intuïtie, het morele kompas en de verbinding met de levende, organische praktijk.
Mooir theorie, misschien net even te hoog gegrepen voor mij want ik heb geen verstand van hersenen en al helemaal niet hoe dat allemaal werkt. Wat ik wel herken is dat mensen op te delen zijn in denken in abstractie en geloven in cijfers en modellen en mensen die meer op waarneembare zaken vertrouwen en opintuitie. Onderbuik gevoel zoals “hier klopt iets niet”
Vandaag de dag is de balans volledig zoek. Onze maatschappij lijdt aan een linksbreinige denkziekte. De technocratische elite kijkt alleen nog maar naar papieren modellen en dwingt de rauwe werkelijkheid om zich daaraan aan te passen. En wie vanuit zijn gezonde onderbuikgevoel zegt dat het model niet klopt, wordt door de spreadsheet-managers direct buiten spel gezet. Je begrijpt het niet of nog ergen je bent een complot denker.
Als je het eenmaal gezien hebt kan je het niet meer “ontzien”. Ik heb een aantal voorbeelden
1. De paradox van De Nieuwe Wereld (DNW) en de gelabelde ziel
- Aanleiding: In een uitzending van DNW over het boek van Marian Mudder (Wat ik eerder had willen weten over de liefde) fileerden Ad Verbrugge en Marian Mudder de menselijke relaties. Dit riep bij mij een sterk gevoel van extreem linksbreinige dominantie op.
- De kille analyse: De liefde—fundamenteel een organisch, mysterieus en rechtsbreinig fenomeen dat je moet ervaren en leven—wordt ontleed als een machine. Het wordt platgeslagen tot een keten van lineair oorzaak en gevolg, volgeplakt met modieuze therapeutische labels (bindingsangst, verlatingsangst, hechtingsstijlen). Men denkt de ziel te kunnen ‘fixen’ met een theoretische handleiding. Ze waarderen de abstracte theorie en verliezen het zicht op de rauwe praktijk. Die deels prachtig kan zijn maar ook compleet in verwarring brengen
2. De biologie van de linkerhelft: Mannen en systemen
- De mannen en hun vakjes: Mannen hebben biologisch en historisch gezien een grotere kwetsbaarheid voor de valkuilen van de linkerhersenhelft. Dit komt door een sterkere specialisatie (het mannelijk brein werkt vaker gecompartimenteerd) en de invloed van testosteron, dat het denken in een tunnel van doelgerichtheid, controle en systemen duwt.
3. De Omgekeerde Grot van Plato
Zie ook mijn vorige post maar ik zie ze gewoon in een grot zitten. De punten te verbinden want dat is wat ik vaak zie: In abstracties kan je alles met alles verbinden en er uren over kletsen. Dan kan ik je De Nieuwe Wereld aanbevelen.
- De Kanteling: In onze moderne technocratische wereld is Plato’s klassieke metafoor volledig omgedraaid. Waar Plato dacht dat de ratio de ontsnapping was uit de fysieke schijnwereld, is de abstracte modelwereld vandaag de dag juist de donkere grot geworden.
- De Grot: De of misschien beter Mount stupid van beleidsmakers, de vergaderkamers en de tv-studio’s.
- De Schaduwen: De spreadsheets, KPI’s, data-analyses en labels. De technocraten staren hiernaar en denken dat de grafieken de echte wereld zijn.
- De Ontsnapping: De man die tegenwoordig de grot verlaat, is de vakman. De doener die met zijn poten in de modder staat en de praktijk leeft in plaats van ontleedt.
- De Terugkeer: Als die nuchtere vakman terugkeert in de grot en zegt dat de spreadsheets illusies zijn, lachen de achterblijvers hem uit. Ze kunnen de werkelijkheid niet meer waarnemen zonder dat er een model aan hangt.
4. De Dramadriehoek en de Systeemwereld
Bij mijn training voor de telefonische hulplijn leerde ik over de dramadriehoek.
- Het Spel: De Dramadriehoek (Aanklager, Redder, Slachtoffer) is een psychologisch model dat fungeert als de ultieme speeltuin voor de linkerhersenhelft. De linkerhelft is dol op dit rigide hokjesdenken, lineaire schuldvragen (oorzaak-gevolg) en zonder gevoel er over kunnen praten.
- De Maatschappelijke Gijzeling: De systeemwereld dwingt ons via structuren en spreadsheets in deze rollen. Beleidsmakers kruipen in de rol van de ‘Redder’ die de wereld gaan fixen met een nieuw organisatiemodel. De burger wordt in de ‘Slachtoffer’-rol gedrukt (overgeleverd aan de brokstukken van het beleid) of wordt de ‘Aanklager’ (boos wijzen naar de elite).
- De Uitweg: De uitweg vraagt om een rechtsbreinige actie: stoppen met de shadow dance. Net als bij het kleed van de keizer; Het heeft allemaal niet om hakken, gelul in de ruimte..
5. Complotdenken als hyper-linksbreinige gijzeling
Niemand wil complot denker genoemd worden (door linksbreinigen) want dan nemen ze je niet meer serieus. Maar het zit net iets anders.
- Complotdenken begint bijna altijd met een gezonde, rechtsbreinige vonk: een intuïtief onderbuikgevoel aan de keukentafel dat aanvoelt dat het officiële verhaal van de overheid rammelt. De geschiedenis (toeslagenaffaire, gaswinning) geeft deze intuïtie vaak achteraf gelijk.
- De Valkuil: Het gaat mis wanneer de persoon vanuit de intuitie ook gaat denken in systemen De linkerhersenhelft gijzelt de gezonde intuïtie en bouwt er een heel nieuw verhaal omheen: een waterdicht, alternatief model waarin alles een bewuste, kwaadaardige regisseur moet hebben. Toeval of organische chaos bestaat niet meer; alles wordt lineair oorzaak-gevolg. De complotdenker en de technocraat gebruiken zo exact dezelfde linksbreinige denktrant: beiden verklaren hun eigen model heilig en verliezen het zicht op de weerbarstige praktijk.
6. COVID, Fauci en de 1,5 meter: Het uitschakelen van Tegenmacht
- Nog een voorbeeld: Het COVID-beleid en het optreden van Anthony Fauci vormen de ultieme demonstratie van deze ‘denkziekte’. Maatregelen (lockdowns, maskers, 1,5 meter) werden zonder hard bewijs doorgedrukt omdat het model dat dicteerde. Het immuunsysteem werd teruggebracht tot een machine die een software-update (mRNA) nodig had, waarbij de rechtsbreinige context (natuurlijke immuniteit, algehele gezondheid) werd uitgewist.
- Recentelijk: Fauci’s weigering om voor de Amerikaanse Senaat open kaart te spelen—en zijn honderden beroepen op zijn zwijgrecht—laat de vastgelopen technocraat zien die weigert verantwoording af te leggen aan de fysieke praktijk. De uitspraak “Never waste a good crisis” is de brandstof voor dit mechanisme: een crisis wordt door de linkerhelft misbruikt als breekijzer om democratische processen te omzeilen en de controle uit te breiden.
- Isolatie als Wapen: De 1,5 meter en het bijeenkomstenverbod hadden het diepe maatschappelijke effect van atomisering. Organische tegenmacht ontstaat wanneer mensen fysiek schouder aan schouder staan zoals rechtsbreinige mensen doen. Door mensen te dwingen tot digitale code (Zoom/Teams), grijpt de technocraat de absolute controle. Dit was geen bewust vooropgezet complot van genieën, maar het automatische mechanisme van een linksbreinig systeem in de stress: het totalitaire model duldt simpelweg de vloeibare dynamiek van een fysieke groep niet.
7. De olifant in de kamer: Stikstof en het knechten van de boer
- De Computermacht: Het stikstofbeleid is het meest rücksichtloze voorbeeld van hoe een abstract computermodel (AERIUS) de rauwe, fysieke werkelijkheid van het platteland volledig heeft geknecht. De overheid regeert niet op basis van wat ze buiten op het land ziet, maar op basis van een model dat stikstofneerslag tot op de mol nauwkeurig berekent op een virtuele vierkante meter natuur, kilometers verderop.
- De Blinde Vlek: De natuur—een complex, dynamisch en rechtsbreinig organisme—wordt door de linkerhersenhelft gereduceerd tot één enkele indicator: stikstof. Als een boer buiten in de stalvan ouss innovaties toepast die de uitstoot verminderen, telt dat niet mee voor de wet als het niet in de software van het model is geprogrammeerd. De papieren schaduw op de muur is belangrijker dan de realiteit in de stal.
- De Geknechte Vakman: De boer is bij uitstek van oudsher de rechtsbreinige vakman. Hij werkt met de seizoenen, met levende have, en heeft een diepe, intuïtieve binding met de grond. Hij voelt aan de klei en kijkt naar de lucht. Dat maakt hem onafhankelijk en ongrijpbaar voor de technocraat. Om die onafhankelijke tegenmacht te breken, gebruikt het systeem de ‘stikstofcrisis’. Door de boer te verstikken in een woud van vergunningen, bufferzones en data-verplichtingen, mag hij geen vakman meer zijn, maar moet hij een data-aanleveraar worden. Het is de omgekeerde grot in optima forma: de ambtenaren staren naar de AERIUS-grafieken en besluiten dat de boerderij weg moet. Als de boer zegt: “Kom kijken, de natuur staat er prima bij,” lachen ze hem vanuit hun grot uit. Hun model zegt immers wat anders.
De lijst is oneindig als je het wil zien:
- Natuurbranden allemaal klimaat .maar menselijk handelen, slecht beheer, monocultuur, geen brandgangen noem maar op legio andere oorzaken. En ja droogte en veranderend klimaat spelen een rol.
- Onderwijs: lesgeven via Tablets: rechtbreinig ziet allang dat kinderen niet meer spelen en zichzelf kunnen vermaken. Dat geldt natuurlijk ook voor volwassenen.
- Wegahlen van parkeerplaatsen of centrum emissievrij maken: de vakman kan zijn / haar wek niet meer doen.
- Wind op zee: de vissers zien de gevolgen
- Fusie van basisscholen: betrokkenheid van de ouders verdwijnt kinderen worden een nummer
- Reorganisaties bij het MBO: vakmensen worden niet meer opgeleid maar er staat wel een futoristisch gebouw;
Hoe zit het met jouw voorbeelden??
De samenvatting is nu volledig en dekkend voor de grote maatschappelijke thema’s. Heb je hiermee voldoende munitie voor je komende blogposts, of is er nog een specifieke maatschappelijke observatie die je hieraan wilt toevoegen?